26 февраля 2026

Олюн йамаквлӓ (Олины сказки)

РЫВЫЖ, МӦРЕН ДӒ  ӒПТӒН (ЛИСА, ЗАЯЦ И ПЕТУХ)

Улмаш ылэныт рывыждын мӧрен. Рывыжын пёртжэ ий гыц лыштымы, а мӧренын моцала гыц. Шошым толын-рывыжын пёртжэ шӧлэн а мӧренын коцек шалген, туге и шалга.

Рывыж ядын мӧренгыц ырыкталташ пораш, да и поктен луктын тӱдӱм.

Мӧрен кея корны воктен, дä мäгрä, ваштареш тӱдӱлäн пивлä:

-Тяф, тяф, тяф! Ма гишä, мӧрен, мäгрет?

А мӧрен оля нӱнӱмутлäн:

— Шылдä, пивлä! Коце мылам маграш ал? Олмаш мыньын моцалан пёрт, а рывыжын ийян, ядын тӧркем пораш, да поктэн лӱктӱн мыньым.

— Ит мäгры, мӧрен — пивла олят. — Ме тӱдӱм поктэн лӱктӱна.

— Укей, ада лӱк!

— Укей, лӱктӱна! — толыныт пёрт дӧркы: — Тяф, тяф, тяф! Рывыж, лек тэверын! — а тӱдӧ нӱнӱлäн камака вӱлгыц:

— Коцек тӧрштэм, коцек коргож лектäм, кеят лаштыквлä олецä шаелкы! Пивлä людыныт да коргожыныт.

Мӧрен äдäк кея дä мягрä. Тӱдӱлäн ваштареш мäскä толэш:

-Мам, мӧрен, мäгрет тэняр? А мӧрен оля: Шыл, мäскä! Коцек мылам маграш ал? Олмаш мыньын моцалан пёрт, а рывыжын ийян; ядын порен тӧркем, да мыньым поктен луктӱн.

— Ит мäгры, мӧрен, мынь тӱдӱм  поктэн луктам.

— Укей, ат лӱк! Пивла поктэныт, шывет керт лӱкташ,  и тынь ат лӱк!

— Укей, поктэн лӱктам! Кеят покташ: Рывыж, лек тэверын! А тӱдӱ камака вӱлгыц: Коцек тӧрштэм, коцек коргож лектам, кеят лаштыквлä олецä шаелкы! Мäскä людын, да коргож голтэн.

Äдäк мӧрен ашкылэш дä мäгрä. Ваштареш ӱшкӱж толэш:

— Ма гишä, мӧрен, мäгрет?

— Ӱшкӱж, шыл мыньынгыц! Коцек мылäм мäгрäш ал? Олмаш мыньын моцалан пёрт, а рывыжын ийян. Тӱдӱн пёртжэ шолэн, мыньын дӧркы толын , да поктэн лӱктӱн .

— Айда, мынь тӱдӱм поктэм.

— Укей, ӱшкӱж, ат керт! Пивлä поктэныт — шывет керт лӱкташ, мäскä поктыш — шыш керт лӱкташ, и тынь ат лӱк.

— Укей, поктен луктам! Толыныт пёрт дӧркы: Рывыж, лек пёртгыц! А тӱдӱ камака вӱлгыц:  Коцек тӧрштэм, коцек коргож лектäм, кеят лаштыквлä олецä шаелкы! Ӱшкӱж людын, да шылын.

Ашкылэш äдäк мӧрен, дä тотово мäгрä, а ваштареш тӱдӱлäн äптäн сä дын толэш:

— Кукареку! Ма гиша,  мӧрен, мäгрет?

— Äптäн, шыл мыньынгыц! Коцек мылам мäгрäш ал? Олмаш мыньын моцалан пёрт, а рывыжын ийян; ядын порен тӧркем, да и поктен луктын.

— Айда, мынь тӱдӱм кердäм локташ

— Укей, äптäн, ат керт! Пивлä поктэныт, шывет керт лӱкташ, мäскä поктыш, шыш керт лӱкташ, ӱшкӱж поктыш, шыш керт лӱкташ, и тынь ат керт.

-Укей,  мынь поктэн лӱктам!

Пӧрт дӧркы толыныт:

-Кукареку! Нäҥкем сäм бӧцыштэ, рывыжым салэн шунэм! Рывыж, лек пёртгыц! А тудо колын,  тотово людын, дä оля: — Цием!.. Цием!..

Аптан äдäк:

-Кукареку! Нäҥкем сäм бӧцыштэ, рывыжым салэн шунэм! Рывыж шыл тэверын!

А тудо оля: — ожгам цием.

Äптäн комшӱгäнä:- Кукареку! Нäҥкем сäм бӧцыштэ, рывыжым салэн шунэм! Рывыж, лек тэверцын!

Рывыж коргож лектын, äптäн руал шуэн тудӱм сäдын.

И тыҥäлыныт мӧрендын äптäн ылäш, дä пурым погаш.

Тэве тылäт йамак, а мылäм коршок ӱ. ( Вот тебе сказка, а мне крынка масла!)

Русская народная сказка «Лиса, заяц и петух». Перевод и озвучка на северо-западное наречие марийского языка Ольги Валентиновны Петровой.